خانه - ۱۳۸۷ (برگه 6)

آرشیو سالانه: ۱۳۸۷

سه‌گانه‌ی «ارباب حلقه‌ها»

 

زمانی که استیون اسپیلبرگ به روی صحنه رفت تا جایزه بهترین فیلم را اهدا کند، حتی پیش از آنکه پاکت را باز کند، تقریبا همه آماده بودند تا نام ارباب حلقه ها: بازگشت پادشاه را به عنوان برنده بزرگ مراسم امسال بشنوند. پیتر جکسون به همراه باری ازبورن و فران والش تهیه کنندگان ارباب حلقه ها بودند که یازدهمین جایزه این فیلم را به دست آوردند.
ارباب حلقه ها: بازگشت پادشاه، با یازده جایزه اسکاری که دریافت کرد توانست تا به رکورد تاریخی و ناشکستنی اسکار که به بن هور و تایتانیک تعلق داشت برسد. اما نکته جالب درباره سومین قسمت از مجموعه ارباب حلقه ها این است که بر خلاف دو رکورد دار دیگر، در هیچ رشته ای بازنده نشده است. ارباب حلقه ها: بازگشت پادشاه، در یازده رشته نامزد جایزه بود و در همه رشته ها رقیبانش را پشت سر گذاشت، در حالی که تایتانیک در چهارده رشته و بن هور در دوازده رشته کاندیدا بودند ولی تنها در یازده رشته به پیروزی رسیدند. گزارشگر بی بی سی در کالیفرنیا، با تاکید بر همین نکته می گوید این نخستین بار است که چنین چیزی در مراسم اسکار رخ می دهد و یک فیلم به طور گسترده در همه رشته هایی که نامزد شده است جایزه را به دست می آورد.
این یک پایان با شکوه برای سه گانه ای بود که هزاران نفر، سالها در رویای دیدن آن بودند…

 


ارباب حلقه ها: یاران حلقه

فیلم ارباب حلقه ها بر اساس مجموعه کتاب های «جی.ار.ار. تالکین» ساخته و عرضه شده است. تالکین در سال ۱۹۷۳ در گذشت، اما کتاب های مذکور برای خود مشتریان و طرفداران تقریباً ثابتی پیدا کرده اند. هالیوود و سینما تا پیش ار این به سراغ این منبع عظیم فانتزی و ماجرایی نرفته بود. البته رالف باکشی، انیماتور معروف، ۲۴ سال پیش یک نسخه انیمیشن بر اساس نیمی از افسانه ارباب حلقه ها ساخت و ارائه کرد.
ارباب حلقه ها رویکرد کاملاً متفاوتی را در برخورد با مقوله جلوه های ویژه اتخاذ کرده است. این فیلم به رغم بهره گیری گسترده اش از انواه جلوه های ویژه رایانه ای و دیجیتالی، هرگز مقهور و مرعوب این جلوه های ویژه پیشرفته اش نمی شود. در کمال تعجب شاهدیم که جلوه های ویژه به رغم تمامی اعجاب برانگیز بودنش، نه تنها به خط داستانی قوی فیلم و مایه های غنی دراماتیک آن، هیچ لطمه ای وارد نکرده است بلکه سبب تقویت آن نیز شده است.
این ویژگی، مهم ترین و قابل ستایش ترین ویژگی فیلم ارباب حلقه ها به شمار می رود. فیلم در عین حال که چشمان تماشاگر را به سوی خود خیره می کند و او را در دنیایی از اکشن و ماجرا و فانتزی غرق می کند، همچنین ارتباط مداوم و بسیار نزدیک تماشاگر را با کاراکتر های متنوعش حفظ می کند، و این دستاورد کمی برای فیلمی در ژانر فوق، نیست. موسیقی متن هاوارد شور، فیلمبرداری اندرو لزنی، تدوین جان گیلبرت، طراحی تولید گرانت میجر، و نیز کار طراحان لباس و گریم، همگی در سطح بسیار بالایی است.
یکی دیگر از ویژگی های فیلم، سکانس های اکشن آن است که بدون اینکه از خون و خون ریزی در آن ها نشانی باشد، تماشاگر را به سر حد هیجان می رساند. ضرباهنگ استادانه فیلم که ثمره کار خلاقه پیتر جکسون نیوزیلندی است نیز عامل بسیار مهمی است تا تماشاگر از تماشای این فیلم طولانی سه ساعته دچار خستگی و کسالت نشود. ارباب حلقه ها از معدود فیلم های هالیوودی است که هر چه به جلو می رود، جذاب تر و تماشایی تر می شود.
اما ارباب حلقه ها از عیب و ایراد مبری نیست. رگه ها و مایه های رمانتیک فیلم، درست از کار در نیامده است. علاوه بر این برخی از کاراکتر ها به درستی پرداخته نشده اند. نکته دیگر، از کف رفتن غنای ادبی کتاب تالکین است. در کتاب، ما با «هابیت» هایی رو به روییم که می نوازند و شعر می خوانند. به نظر برخی از طرفداران کتاب، این بخش از کتاب اهمیت بسیاری داشته که از سوی فیلمنامه نویسان و کارگردان حذف شده است. همچنین بسیاری از کاراکتر های کوچک و حاشیه ای – اما جذاب – که در کتاب وجود دارند، از فیلم حذف شده اند. البته باید به این نکته توجه داشت که برگرداندن یک کتاب ۱۰۰۰ صفحه ای به یک فیلم سینمایی، به خودی خود سبب حذف بسیاری از بخش های کتاب می شود.
فیلم ارباب حلقه ها را پیتر جکسون، کارگردان نیوزیلندی کارگردانی کرده است. جکسون تا سال ۱۹۹۴ در نیوزیلند به فیلمسازی مشغول بود. او با ساختن فیلم های ترسناک کم بودجه به شهرت ملی گسترده ای دست یافت. سپس عازم هالیوود شد و در آنجا فیلم «مخلوقات ترسناک» را ساخت. این فیلم، در گیشه با موفقیت عمل کرد و بدین ترتیب، جکسون جوان دومین فیلم هالیوودی اش را تحت عنوان «وحشت آفرینان» ساخت که در گیشه ناموفق عمل کرد. با این حال، این کارگردان چهل ساله که تا چندی پیش فیلمی گرانتر از ۱۶ میلیون دلار نساخته بود، برای کارگردانی تریلوژی ارباب حلقه ها انتخاب شد، تریلوژی ای که چهارصد میلیون دلار بودجه برای ساخته شدنش در نظر گرفته شده است. گفته می شود که فیلمبرداری دو قسمت بعدی این تریلوژی، همزمان با فیلمبرداری قسمت اول انجام شده است.

ارباب حلقه ها: دوبرج

دو برج، دومین قسمت از سه گانه سینمایی ارباب حلقه ها، یک موفقیت کامل و درخشان در عرصه صنعت و هنر سینمای معاصر به شمار می رود. فیلم صحنه های با شکوهی دارد که تا سالیان سال در ذهن تماشاگر حک خواهد شد. صحنه های مربوط به نبرد «هلمز دیپ» که در کتاب تالکین فقط ده تا دوازده صفحه را به خود اختصاص داده، سی دقیقه ار فیلم دو برج را شامل می شود. این صحنه ها که در مرکز فیلم و به مثابه اوج آن تلقی می شود، فوق العاده باشکوه و هوش ربا از کار در آمده است. ارزش کار در این صحنه ها، فقط برخاسته از کار کامپیوتری نیست، بلکه گریم، صحنه آرایی، طراحی اکشن، لباس ها و جلوه های ویژه غیر کامپیوتری نیز در خلق صحنه های فوق دخیل و سهیم هستند.
هوشمندی پیتر جکسون، کارگردان دو برج در این است که از تمامی فضای کادر گسترده اسکوپ استفاده می کند و به ظریف ترین جرئیات جنی در گوشه و کنار های کادر، توجه نشان می دهد.
دو برج با ضرباهنگی نسبتاً آرام شروع می شود اما تدریجاً – و همچون اسکی بازی که در سراشیب قرار گرفته –  شدت بیشتری می گیرد. یک ویژگی بزرگ هر دو فیلم ارباب حلقه ها، تأکید فیلم ساز بر روی عناصر انسانی و کار بر روی کاراکترهاست. در فیلم های اکشن آمریکایی معمولا همه توجه معطوف اکشن است و از کار بر روی کاراکترها غفلت می شود. اما دو برج و برادر بزرگ ترش یاران حلقه از این قاعده مستثنی هستند. نکته تازه در فیلم دو برج، اضافه شدن مایه هایی از رمانس و طنز است. همچنین نسبت به فیلم نخست این تریلوژی، در قسمت دوم کاراکتر های تازه ای اضافه شده اند. یکی از این کاراکتر ها که اتفاقاً خیلی هم جذاب از کار در آمده، گولوم نام دارد که مخلوق کار کامپیوتری و CGI است. فیلم ساز یک پرسوناژ سیاه و سفید جالب به این مخلوق داده که کارآمدی بالایی در روند توسعه طرح داستانی فیلم دارد. مخلوق دیگر که اوهم زاده کامپیوتر است «تری بیرد» نام دارد. تری بیرد با صدای جان رایس-دیویس درختی است که راه می رود و سخن می گوید. این یکی هم معرکه و تماشایی است.
مطمئناً آن دسته از تماشاگرانی که قسمت نخست «یاران حلقه» و یا کتاب ارباب حلقه ها را نخوانده اند در درک داستان فیلم دو برج با مشکل مواجه خواهند شد. پیتر جکسون در قسمت دوم تغییرات بیشتری را در کتاب به وجود آورده، اما نهایتاً و حس و حال منبع اصلی وفادار مانده است. از این حیث دو فیلم ارباب حلقه ها، در تضاد با دو فیلم هری پاتر است که تقریباً مو به مو و صفحه به صفحه از روی کتاب خانم رولینگ ساخته شده اند. حتی می توان ادعا کرد که فیلم فارغ از منبع اصلی اش هویت مستقل و بارزی دارد. دو برج از حیث ضرباهنگ، توصعه طرح داستانی، پرداخت کاراکتر ها، سبک بصری، کار جلوه های ویژه دستی و کامپیوتری و اساساً از حیث شاخص های تولیدی یکی از بهترین و نادرترین آثار سینمایی در طی صد و اندی سال تاریخ این صنعت/هنر به شمار می رود. اهمیت کار پیتر جکسون، کارگردان نیوزیلندی دو برج، وام گیری او از یک کار ادبی خاص و منحصر به فرد، و بازگویی آن بر حسب معیار ها و شاخص های بصری سینمای مدرن است.

ارباب حلقه ها: بازگشت شاه

سه گانه ارباب حلقه ها، هشت سال تمام از عمر پیتر جکسون را به خود مشغول کرده بود. این کارگردان جوان نیوزیلندی برای متقاعد کردن مدیران استودیوی «نیولاین سینما» جهت سرمایه گذاری روی این سه گانه سینمایی زحمات بسیاری کشید. شرکت های فیلم سازی هالیوود در سال های اخیر با اکراه حاضر به سرمایه گذاری های گزاف بر روی فیلم های فانتزی-حماسی بوده اند. و به همین دلیل راضی کردن مدیران نیولاین کار دشواری بود که جکسون عاقبت موفق به انجام آن شد. پروژه عظیم سرمایه گذاری بر روی سه گانه ارباب حلقه ها یک ریسک مرگ و زندگی برای شرکت نه چندان بزرگ «نیولاین سینما» نیز بوده است. در صورتی که ارباب حلقه ها در گیشه شکست می خورد قطعاً شرکت نیولاین نیز ورشکست می شد. اما نهایتاً جکسون ثابت کرد که فانتزی های بزرگ سینمایی هنوز هم می توانند محبوب عامه باشند.
من فیلم «ارباب حلقه ها: بازگشت شاه» را بر روی یک تلویزیون پنجاه اینچی دیده ام اما می توانم تصور کنم که لذت تماشای این فیلم در یک سالن سینمای استاندارد تا چه اندازه بیشتر است. این فیلم را باید بر روی پرده سینما ببینید تا از تمامی لذت های تماشای یک فیلم فانتزی-حماسی باشکوه بهره مند شوید. بازگشت شاه فیلم کامل و تمام عیاری است که نقاط قوت دو قسمت قبلی را اختیار کرده و بر قدرت آن ها افزوده و در مقابل عناصر کمتر موفقیت آمیز دو فیلم نخست را حذف کرده است.
همانطور که می دانید تریلوژی ارباب حلقه
ها از روی کتاب جی.آر.آر. تالکین ساخته شده. کتاب تالکین بسیار مفصل و طولانی است اما پیتر جکسون و دو همکار فیلم نامه نویسش، محور های اصلی کتاب را برگزیده اند و به اجبار بخش های فرعی تر کتاب را در نسخه سینمایی حذف کرده اند. این گزینش ها و حذف ها، که در هر اقتباس سینمایی از روی منابع ادبی اجتناب ناپذیر است، به شکلی صورت گرفته که به روح کتاب تالکین صدمه ای وارد نیامده، مطمئناً اگر آقای تالکین زنده بود و سری فیلم های ارباب حلقه ها را می دید، اولین کسی می بود که به پیتر جکسون تلفن می کرد و به وی تبریک می گفت.
یکی از جذابیت های ارباب حلقه ها و به ویژه قسمت پایانی آن این است که تماشاگر بدون این که کتاب ارباب حلقه های تالکین را خوانده باشد می تواند با قصه و ماجرای روی پرده ارتباط برقرار کند.
صنعت جلوه های ویژه با فیلم بازگشت شاه استاندارد های تازه ای را در سینمای آمریکا مطرح کرده است. اوج موفقیت جلوه های ویژه بازگشت شاه را می توان در صحنه های نبرد فیلم شاهد بود. این صحنه ها کاملاً واقعی به نظر می رسند و هیچ نشانی از انیمیشن کامپیوتری در آن ها به چشم نمی خورد. گولوم، مخلوق کامپیوتری فیلم همانقدر واقعی به نظر می رسد که کاراکتر های غیر کامپیوتری فیلم. لوکیشن ها، طراحی صحنه و لباس در بازگشت شاه نیز نمود چشمگیری دارند. بازی ها نسبت به دو قسمت قبلی به مراتب بهتر و پخته تر است. و بالاخره باید به موسیقی متن هاوارد شور اشاره کرد که کاملا با تصاویر چفت و بست شده است.
یکی از دستاورد های عمده پیتر جکسون در بازگشت شاه، شیوه ای است که او برای جمع کردن داستان انتخاب کرده. او به شکل هوشمندانه و ظریفی تمام مسیر های فرعی داستان را به شاهراه اصلی طرح داستانی اش هدایت می کند. سپس همه چیز را برای فصل نبرد بزرگ پایانی در «میناس تیریت» تدارک می بیند. یک دستاورد مهم سه گانه ارباب حلقه ها این است که تمامیت این سه گانه – و نه جزء به جزء آن – به عنوان یک اثر هنری منسجم و تمام عیار هویت خاص خودش را دارد. سه گانه ارباب حلقه ها با موفقیت گسترده تجاری و هنری خود بر قدرت ریسک پذیری استودیو های ذاتاً محافظه کار هالیوودی افزوده است. با گذر زمان اهمیت بسیار زیاد این سه گانه در تاریخ سینما آشکار تر خواهد شد.

سازندگان ارباب حلقه ها:
(بر اساس تریلوژی سه هزار صفحه ای “ارباب حلقه ها” نوشته جی.آر.آر تالکین)

کارگردان و نویسندگان:

  • پیتر جکسون (کارگردان، تهیه کننده، نویسنده فیلمنامه)
  • فران والش نوشتن فیلمنامه ، تهیه کننده)
  • فیلیپیا بوینز (نوشتن فیلمنامه)طراحان:
  • گرنت ماجور (طراح تولیدی)
  • نجیلا دیکسون (طراح لباس)
  • ریچارد تایلور (کارگاه وتا، شامل گریم های ویژه،وسایل رزم و مینیاتورها، نظارت بر کارهای آماده شده)
  • آلن لی (طراح کانسپچوال)
  • جان هوو (طراح کانسپچوال)
  • دن هناه (نظارت و کارگردان هنری، طراح داخلی)
  • کریس هناه (مدیریت بخش هنری)
  • تانیا راجر (مدیریت کارگاه وتا)

تولید و ساخت:

  • بری اوسبورن (تهیه کننده)
  • مارک اوردسکی (تهیه کننده اجرایی)
  • باب وینستین (تهیه کننده اجرایی)
  • هاروی وینستین (تهیه کننده اجرایی)
  • تیم ساندرز (تهیه کننده)
  • آندرو لسنی (کارگردانی عکاسی)
  • جان گیلبرت (ویراستار)
  • ریک پوراس (همکاری در تهیه کنندگی)
  • هاوارد شوور (آهنگساز)
  • اِنیا (خواننده)
  • جیم ریگیل (نظارت بر جلوه های ویژه)
  • اِتهان ون- در رین (نظارت صدابرداری- همکاری در طراحی)
  • مایک هاپکینز (نظارت صدابرداری)
  • رندی کوک (نظارت و طراحی انیمیشن  وتا)
  • کریستین ریورز (کارگردانی هنری “وست وی اف ایکس”)
  • بریان ونت هول (فیلم برداری “وتا وی اف ایکس”)
  • آلکس فونکه (واحد مینیاتور-کارگردان عکاسی)

بازیگران:

  • الیجاه وود (فرودو)
  • ایان مک کلن (گندالف)
  • ویگو مورتنسن (آراگون)
  • اندی سرکیس (گالوم)
  • شین آستین (سم)
  • لیو تایلر (آرون)
  • کیت بلانشت (گالادریل)
  • جان رایس-دیویس (گیملی)
  • بیلی بوید (پی پین)
  • دومینیک موناگان (مری)
  • اورلاندو بلوم (لگولاس)
  • کریستوفر لی (سارومان)
  • شین بین (بورومیر)
  • هوگو ویوینگ (اِلروند)

 

 

سخن روز

یک ضرب المثل گوندوری می گوید سر که نباشد تن باید خدمت کند!

 

سخن روز

دنیا واقعا پر خطر است و جاهای تاریک زیادی در آن هست اما هنوز جاهای زیادی هم هست که زیباست، و اگر چه الان در تمام سرزمین ها عشق با اندوه آمیخته شده، هنوز عشق بر اندوه می چربد.

سخن روز

اگر امید به یاس بدل نشود، آنگاه گیملی پسر گلوین آرزو می کنم که دستانت پر از طلا باشد، اما طلا هرگز بر تو چیره نگردد.

سخن روز

پا را از خانه بیرون گذاشتن کار خطرناکی است فرودو. پا توی جاده می گذاری و اگر پایت را پس نکشی معلوم نیست تو را بردارد و به کجا ببرد.