خانه - ۱۳۹۰ (برگه 30)

آرشیو سالانه: ۱۳۹۰

دوییمرلایک (عنوان اهانت‌آمیزی برای ارباب نزگول)

«دور شو دوییمرلایک خبیث، ارباب مردار! مرده را به حال خود بگذار!»

چالش‌طلبی ائووین با ارباب نزگول از کتاب بازگشت شاه، نبرد میدان‌های پله‌نور

نام کهنی که به واژه‌ای در زبان روهیریم اشاره دارد و از «فن جادوی» در انگلیسی قدیمی می‌آید که تلویحاً به موجودی روح‌مانند اشاره می‌کند. همین جزء در دوییموردن (جنگل اشباح، نام لورین) و دوییموربرگ (کوهستان پر اشباح) نیز وجود دارد. ائووین که در جریان نبرد میدان‌های پله‌نور سر مبارزه با ارباب نزگول داشت این عنوان را به وی داد.

دورفی (خوزدول، زبان سری دورف‌ها)

زبان سری دورف‌ها که خودشان آن را خوزدول می‌خوانند و تنها در ذکر اسامی مکان (مانند خزد-دوم) و چند مورد دیگر دیده شده است.

نکته:

باید ذکر کرد که خاستگاه زبان دورفی در فصل مردم سرزمین میانه‌ی کتاب تاریخ سرزمین میانه، جلد ۱۲، در باب دورف‌ها و آدمیان ذکر شده است.

دورف‌های تنها کوه (ریش‌درازان اره‌بور)

خاستگاه اصلی ریش‌درازان، دورف‌های مردم دورین، شهر کوهستانی باشکوه خزد-دوم بود. دورف‌ها هزاره‌های بسیار آن‌جا زیسته بودند ولی بالروگی آن‌ها را بیرون راند و دورف‌ها در بیابان پراکنده گشتند و کاخ‌های باستانی ایشان به تاریکی گرایید. شاه آن‌ها، ناین اول، توسط بالروگ کشته شد ولی پسرش تراین اول، بسیاری از ریش‌درازان را به سمت شمال شرقی هدایت کرد. این‌جا بود که پادشاهی تازه‌ی دورف‌ها را زیر تنها کوه بنانهادند: اره‌بور، بالای دریاچه‌ی لانگ. پیروان تراین اول، دورف‌های پایه‌گذار تنها کوه بودند ولی اولین پادشاهی ایشان چندان نپایید. پسر تراین، تورین اول دریافت که بیشتر مردمش در کوهستان خاکستری، در شمال و غرب اره‌بور ساکن شده‌اند و تخت شاهی را به آن‌جا منتقل کرد تا با مردمش باشد. مشخص نیست آیا این زمان، تنها‌کوه خالی بود یا نه ولی محتمل است که دست کم چندی از دورف‌ها مانده باشند گرچه خاندان سلطنتی در شمال ساکن بود و پنج نسل نیز آن‌جا ماند.

پس از آن که شاه داین اول توسط اژدها کشته شد، پسرش ترور قصد کرد ریش‌درازان را به اره‌بور بازگرداند و پادشاهی زیر کوه را احیا کند. این زمان، دورف‌های تنها کوه به اوج ثروت و شهرت خود رسیده بودند. اخبار ثروت آن‌ها به گوش اسماگ اژدها رسید. اژدها بر تنها کوه فرود آمد و خود را مالک آن خواند و ریش‌درازان دوباره از خانه‌ی خویش، آواره‌ی بیابان شدند.

دست آخر، دورف‌های سرگردان در منتهی الیه شرق، در ارد لویین ساکن شدند. همان‌ محلی که در آن، نقشه‌ی انتقام از اژدها را کشیدند. نوه‌ی ترور، تورین بود که بالاخره با کمک گندالف ساحر و بیل‌بو بگینز موفق شد. خود تورین چندان زنده نماند که پادشاهی اجدادی‌اش را از نو بسازد و در نبرد پنج سپاه کشته شد. عموزاده‌اش، داین پاآهنین که دورف‌های تپه‌های آهن را هدایت کرده بود ارباب تازه‌ی تنهاکوه شد و تا زمان جنگ حلقه، پادشاهی داین دوم را در اختیار داشت. داین در آن نبرد کشته شد ولی پادشاهی زیر کوهستان دوام آورد و دورف‌ها تا فرا رسیدن دوره‌ی چهارم آن‌جا زندگی می‌کردند.

دورف‌های تپه‌های آهن (نژاد شرقی مردم دورین)

مردمی از دورف‌ها که به قوم ریش‌درازان تعلق داشتند و به نام مردم دورین نیز خوانده می‌شدند. نیم هزاره مانده به جنگ حلقه، دورف‌های قوم مذکور در کوهستان خاکستری شمالی زندگی می‌کردند ولی اژدهایان آن منطقه ایشان را بسیار آزار می‌دادند. پس از آن که شاه داین اول توسط یکی از همین اژدهایان کشته شد پسرانش مهاجرت به سمت شرق را آغاز کردند. ترور، پسر بزرگ‌تر داین پادشاهی زیر کوه در اره‌بور را از نو برپاساخت و برادر کوچک‌ترش گرور، گروهی از مردم خود را به سمت شرق برد و در تپه‌های آهن ساکن شدند.

ظاهراً این دو گروه قوم و خویش رابطه‌ی دوستانه‌ی خود را حفظ کردند. سال‌ها بعد، وقتی که وارث ترور، تورین سپر‌بلوط به جستجوی کمک در احیای اره‌بور به تپه‌های آهن رفت، نواده‌ی گرور، داین پا‌آهنی (نامی که یادگار نیای مشهورش، داین اول است) دورف‌های مسلح بسیاری روانه کرد. با گذر ایام، دورف‌های تپه‌های آهن نقش به سزایی در پیروزی نبرد پنج سپاه بازی کردند. تورین در نبرد کشته شد و همراه وی، تبار ترور از بین رفت. پادشاهی مردم دورین، از تبار گرور، بر عهده‌ی داین افتاد و داین دوم، از تپه‌های آهن دل کند و پادشاهی زیر تنها کوه را احیا کرد.

دورف‌های کوهستان آبی (آهنگران ارد لویین)

هنگامی که مورگوت در ماندوس اسیر بود و سرزمین میانه هنوز زیر نور ستارگان قرار داشت اولین دورف‌ها از کوهستان آبی که بله‌ریاند را در احاطه داشت به غرب آمدند. خاستگاه این دورف‌ها مشخص نیست ولی ظاهراً از دو پدر نژاد خویش، که آئوله، خالق ایشان، زیر کوهستان نهاده بود نشأت گرفته‌اند. این دو نیا، دو قوم را به وجود آوردند که هر یک در سمت شرقی کوهستان آبی شهر بزرگی بنا نهاد. در زبان دورفی، این شهرها را گابیل‌گاتول و تومو‌ن‌زاهار می‌خواندند ولی تاریخ آن‌ها را با اسامی الفی‌اشان به یاد دارد: بله‌گوست و نوگ‌رود.

دورف‌های کوهستان آبی، از شهرهای کوهستانی خود به بله‌ریاند آمدند تا با الف‌ها سودا کنند. دورف ها، در ساخت تالارهای تینگول، زیر منه‌گروت نقش عمده‌ای داشتند و بعدها در کاوش نارگوتروند کنار ناروگ الف‌ها را یاری کردند. طی همین زمان، در نوگ‌رود، ارباب فن، تله‌خار سلاح و زره‌هایی ساخت که در تاریخ سرزمین میانه شهرت یافتند و نارسیل، شمشیری که شکست و مدت‌ها بعد برای آراگورن از نو ساخته شده از همین دست بود.

پس از بازگشت مورگوت به سرزمین میانه، دورف‌ها، در جنگ‌های بله‌ریاند همراهی کم‌رنگی با الف‌ها داشتند. دورف‌ها در نیرنائت آرنوئدیاد جنگیدند. همان نبردی که در آن، آزاگالِ بله‌گوست، گلائرونگ را از میدان به در کرد ولی خود نیز کشته شد.

پس از نیرنائت، میانه‌ی دورف‌ها و الف‌ها به سردی گرایید: دورف‌های نوگ‌رود، تینگول را کشتند و نائوگلامیر را به سرقت بردند و از این زمان به بعد، خصومت و بی‌اعتمادی میان این دو نژاد گسترش یافت.

در پایان دوره‌ی نخست، جنگ خشم موجب ویرانی بخش اعظم بله‌ریاند و سرزمین‌های مجاور آن گشت. دورف‌های کوهستان آبی از آن خلاصی نیافتند: نوگرود و بله‌گوست در دریای مهاجم از میان رفتند و مردمشان به سمت شرق گریختند. بسیاری به خزد-دوم رفتند و آن‌جا ریش‌درازان به ایشان ملحق شدند ولی زمانه‌ی دورف‌های نخستینِ کوهستان آبی به انتها رسیده بود.

چون هزاره به سر آمد، دورف‌های خزد دوم که پناهندگان نوگرود و بله‌گوست را خوشامد گفته بودند خود از خانه آواره شدند و در سرزمین میانه پراکنده گشتند. بیش از شش هزار سال از ویرانی شهرهای بزرگ و باستانی دورف‌ها گذشته و دورف‌های سرگردانِ مردم دورین، تحت لوای شاه تراین دوم به ارد لویین بازگشتند. تحت شاهان تنها یک نسل بر جا ماند- پسر تراین تورین برای بازیابی تنها کوه در شرق دور سفر آغاز کرد و اندک زمانی، چکش دورف‌ها به سان روزهای باستانی، دوباره در کوهستان آبی طنین افکند.