خانه - کتابخانه - زبان های آردا

زبان های آردا

ای لانت گیل‌-گالاد – مرثیه سقوط گیل-گالاد ترجمه شده از زبان سینداری

ای لانت گیل‌-گالاد - سقوط گیل-گالاد اثر ssbobpul

Gil-galad by ssbobpul

درباره شعر ای لانت گیل‌-گالاد

سقوط گیل‌-گالاد شعری است که توسط جی. آر. آر. تالکین سروده شده‌است. این شعر توسط بیلبو بگینز از زبان الفی به زبان مشترک ترجمه شده است، که ابیاتی از آن توسط سم در نزدیکی آمون سول قرائت شد. متأسفانه این شعر بسیار کوتاه است اما آنگونه که آراگورن نقل کرد این شعر بسیار طولانی‌تر از این است.

اولین ترجمه این شعر به زبان سینداری در سال ۱۹۹۳ در مجله‌ی وینیار تنگوار شماره ۲۶ با نام ای لانت گیل‌-گالاد (در زبان سینداری به معنی سقوط گیل-گالاد) منتشر شد. در سال ۲۰۱۳ این شعر توسط ریشارد دردزنسکی با استفاده از دانسته‌های جدید درباره‌ی زبان سینداری مورد ویرایش قرار گرفت. من این شعر به رسم‌الخط فارسی بازگردانده‌ام و هر مصراع را به صورت لغت به لغت از الفی[۱] به انگلیسی و فارسی ترجمه کرده‌ام‌. لازم به ذکر است که به هنگام ترجمه به هر زبانی، میزانی از شعر اصلی از دست رفته یا بنا بر زبان مقصد تغییر می‌یابد، از این رو ترجمه سینداری آن دقیقا مطابق با متن انگلیسی کتاب ارباب حلقه‌ها نیست؛ به همین خاطر متن انگلیسی به همراه ترجمه فارسی آن که توسط مترجم برجسته آثار تالکین در ایران، رضا علیزاده، انجام شده است را نیز برای مقایسه در بخش مربوطه آورده شده است. امیدوارم از آن لذت ببرید.

شعر ای لانت گیل‌-گالاد به زبان سینداری و ترجمه فارسی از آن

 

سقوط گیل‌-گالاد

از گیل‌گالاد الف-شاه

غمگینانه می‌نواختند چنگ ها:

میان دریای بزرگ و کوهستان مه‌آلود

قلمرو آخرین شاه آزاد و زیبا بود.

نیزه‌ی گیل‌-گالاد تیز بود

شمشیرش بلند و خودش از دور هویدا بود؛

و ستارگان درخشان بی‌شمار

در انعکاس سپرش پیدا بود.

اما مدت ها پیش از کنون عزیمت کرد

و خردمندان نگفتند به کجا؛

زیرا که ستاره‌ی درخشانش در تاریکی افتاد،

در موردور آنجا که سایه ها را مأوا بود

ای لانت گیل‌-گالاد

اُ گیل‌-گالاد ای اِدلخیر

دیم لینار ای تله‌گاین:

ایم بله‌گائر آ هیتائگلیر

آران آرد وتد واین آ لاین.

گاریئل مائگخ گیل‌-گالاد ،

تول پالان-گِنِن، آن-وگیل؛

آ گیلیات آرنوئدیاد

تان تاند دین به گِنه‌دریل.

دان ایو-آنان اُ سی گوانانت

آ ماس، او-بدیر ایترونات؛

آن گیل دین نا-دوئت دی-دانت،

وی موردور، اِناس کائدا گوات

Gil-galad redraw by Berende

Gil-galad redraw by Berende

بررسی خط به خط شعر ای لانت گیل‌-گالاد:

مصراع اول

به الفی (خط فارسی) اُ گیل‌-گالاد ای اِدلخیر
به الفی (خط انگلیسی) O Gil-galad i Edhelchír
ترجمه به فارسی (از الفی) از گیل‌گالاد الف-شاه
توضیحات ادل=Edhel=الف=Elf

مثال:

آر(نجیب)+ادل(الف)= آره‌دل(الف نجیب)

Ar(Noble)+Edhel(Elf)=Aredhel(Noble Elf)

 

اوست(دژ)+این+ادیل(الف‌ها)=اوست-این-ادیل(دژ الف‌ها)

Ost(Fortress)+in+Edhil(Elves)

 

آدان(آدم)+ ادل(الف)=آدانه‌دل(الف‌آدمی)

Adan(Man)+Edhel(Elf)=Adanedhel(Elf-man)

 

خیر=Chír=فرمانروا=Lord

 

مثال:

آرات(نجیب)+خیر(فرمانروا)=آرات-خیر(فرمانروای نجیب)

Arat(Noble)+Chír(Lord)=Arat-chír(Noble-lord)

 

ادل(الف)+خیر(فرمانروا)=ادلخیر(الف-شاه)

Edhel(Elf)+Chír(Lord)=Edhelchír(Elf-king)

 

ای=the=I

(در زبان سینداری و نولدوری)

 

گیل-گالاد=Gil-galad=ستاره‌ی درخشان=Star of Radiance

گیل(ستاره)+گالاد(درخشش)=گیل-گالاد(درخشش ستاره‌)

Gil(star)+Galad(radiance)=Gil-galad(Star of Radiance)

 

مصراع دوم

به الفی (خط فارسی) دیم لینار ای تله‌گاین:
به الفی (خط انگلیسی) dim linnar i thelegain:
ترجمه به فارسی غمگینانه می‌نواختند چنگ ها:
توضیحات ای=the=I

(در زبان سینداری و نولدوری)

 

تله‌گاین=thelegain=چنگ‌ها=harpers

تالاگان=talagan=چنگ=harper

 

لینار=linnar=خواندند(نواختند)=Thay sing

لینا(خواندن،نواختن)+ر=لینار(خواندند،نواختند)

Linna(sing)+r=Linnar(Thay sing)

دیم=Dim=غمگینانه،غم انگیز=Sadly

 

مصراع سوم

به الفی (خط فارسی) ایم بله‌گائر آ هیتائگلیر
به الفی (خط انگلیسی) Im Belegaer a Hithaeglir
ترجمه به فارسی میان دریای بزرگ و کوهستان مه‌آلود[۳]
توضیحات ایم=im=میان=Between

 

بله‌گائر=Belegaer=دریای بزرگ=Great sea

بلگ (بزرگ)+ گائر (دریا)= دریای بزرگ

Beleg(Grear)+Gaer(Sea)=Belegaer(Great sea)

 

آ=A=و=And

 

هیتائگلیر=Hithaeglir=کوهستان مه‌=Misty Mountains

هیت(مه)+ائگلیر(سلسله جبال)=هیتائگلیر(کوهستان مه)

Hith(mist)+aeglir(Mountain range)= Hithaeglir (Misty Mountains)

 

مصراع چهارم

به الفی (خط فارسی) آران آرد وتد واین آ لاین.
به الفی (خط انگلیسی) Aran ardh vethed vain a lain.
ترجمه به فارسی قلمرو آخرین شاه آزاد و زیبا بود.
توضیحات آران=Aran= شاه=King

(در زبان کوئنیا و سینداری و در سینداری به معنی فرمانروا و فرد نجیب زاده نیز هست.)

 

آرد=Ardh=قلمرو،سرزمین=realm,region

(در زبان نولدورین و سیندار که احتمالا از نولدوری وارد سینداری شده‌است.)

کوئنیا: آردا=Arda

 

وتد=Vethed=آخرین،آخر،=Last

وتد(Vethed) تضعیف[۴] متد(Methed) است.

 

واین=Vain=زیبا=Fair

 

آ=a=و=and

 

لاین=Lain=آزاد=Free

 

مصراع پنجم

به الفی (خط فارسی) گاریئل مائگخ گیل‌-گالاد،
به الفی (خط انگلیسی) Gariel maegech Gil-galad,
ترجمه به فارسی نیزه‌ی گیل-گالاد تیز بود
توضیحات گاریئل=Gariel= دارایی=Holding

گار=Gar=نگه‌داشتن=Hold

 

مائگخ=Maegech=نیزه‌ی تیز=Sharp-spear

مائگ(تیز)+اِخ(نیزه)=مائگخ(نیزه‌ی تیز)

Maeg(Sharp)+Ech(Spear)=Maegech(Sharp-spear)

 

گیل-گالاد=Gil-galad=ستاره‌ی درخشان=Star of Radiance

گیل(ستاره)+گالاد(درخشش)=گیل-گالاد(درخشش ستاره‌)

Gil(star)+Galad(radiance)=Gil-galad(Star of Radiance)

 

مصراع ششم

به الفی (خط فارسی) تول پالان-گِنِن، آن-وگیل؛
به الفی (خط انگلیسی) Thôl palan-gennen, ann-vegil;
ترجمه به فارسی شمشیرش بلند و خودش از دور هویدا بود؛
توضیحات تول=Thôl= کلاه‌خود=Helmet, Helm

 

پالان-گِنِن=Palan-gennen=از دور هویدا بود=Afar-seen

پالان(دور)+گِنِن(هویدا بود)=پالان-گِنِن(از دور هویدا بود)

Palan(Afar)+Gennen(Seen)=Palan-gennen (Afar-seen)

 

آن-وگیل=Ann-vegil=شمشیر بلند=Long-sword

وگیل(شمشیر)+آن(بلند)=آن-وگیل(شمشیر بلند)

Vegil(Sword)+Ann(Long)=Ann-vegil(Long-sword)

 

مصراع هفتم

به الفی (خط فارسی) آ گیلیات آرنوئدیاد
به الفی (خط انگلیسی) A giliath arnoediad
ترجمه به فارسی و ستارگان بی‌شمار
توضیحات آ=A=و=And

 

گیلیات=Giliath=ستارگان=Stars

گیل(ستاره)+ی+‌ات(پسوند جمع در سینداری)=گیلیات (ستارگان)

Gil(Star)+i+ath(Sindarin collective plural suffix) =Giliath(Stars)

 

مثال:

اوسگیلیات=Osgiliath=دژ ستارگان=Fortress of the stars

اوست(دژ)+گیلیات(ستارگان)=اوسگیلیات(دژ ستارگان)

Ost(Fortress)+Giliath(Stars)=Osgiliath(Fortress of the stars)

 

داگور(نبرد)+نوئین(زیر)+گیلیات(ستارگان)=داگور-نوئین-گیلیات(نبرد-زیر-ستارگان)

Dagor(Battle)+Nuin(Under)+Giliath(Stars)=Dagor-nuin-giliath(Battle-under-Stars)

 

آرنوئدیاد=Arnoediad=بی‌شمار=Unnumbered

 

مثال:

داگور(نبرد)+نیرنائت(اشک‌های)+آرنوئدیاد(بی شمار)=نبرد-اشک‌های-بی‌شمار(داگور-نیرنائت-آرنوئدیاد)

Dagor(Battle)+Nirnaeth(Tears)+Arnoediad (Unnumbered)=Dagor-nirnaeth-arnoediad(Battle of Unnumbered Tears)

 

مصراع هشتم

به الفی (خط فارسی) تان تاند دین به گِنه‌دریل.
به الفی (خط انگلیسی) Tann thann dîn be genedril.
ترجمه به فارسی در انعکاس سپرش پیدا بود.
توضیحات تان=Tann=پیدا بود=Showed

تان=Tan=پیدا بودن= Show

 

تاند=Thand=سپر=Shield

 

دین=Dîn=درخشش=Sparkle

دین(Dîn) جهش نرم(تضعیف)[۴] تین(Tîn) است

 

به=be=شبیه به= Like

 

گِنه‌دریل=Genedril=آینه=Mirror

(به صورت نیز کِنه‌دریل(Cenedril) نوشته می‌شود.)

 

مصراع نهم

به الفی (خط فارسی) دان ایو-آنان اُ سی گوانانت
به الفی (خط انگلیسی) Dan io-anann os si gwannant
ترجمه به فارسی اما مدت ها پیش از کنون عزیمت کرد
توضیحات دان=Dan=اما=But

 

ایو-آنان=Io-anann=مدت‌ها پیش=Long-ago

ایو(پیش)+آنان(طولانی)=ایو-آنان(مدت‌ها پیش)

Io(Ago)+Anann(Long)=Io-anann(Long-ago)

 

اُ=of,from,about=O = درباره‌ی،از

(در زبان سینداری و نولدوری)

 

سی=Si=اکنون=Now

 

گوانانت=Gwannant=عزیمت‌کرد،رفت=Departed

گوان=Gwann=عزیمت،رفتن=Depart

 

مصراع دهم

به الفی (خط فارسی) آ ماس، او-بدیر ایترونات؛
به الفی (خط انگلیسی) A mas, ú-bedir ithronath;
ترجمه به فارسی و خردمندان نگفتند به کجا؛
توضیحات آ=A=و=And

 

ماس=Mas=کجا=Where

 

او-بدیر=Ú-bedir=نگفتن=Not-say

او(نفی)+بدیر(گفتن)=او-بدیر

Ú(Not)+Bedir(Say)=Ú-bedir(Not-say)

 

ایترونات=Ithronath=جادوگران=Wizards

ایتدون(جادوگر)+اِت(پسوند جمع سینداری)= ایترونات (جادوگران)

Ithron(Wizards)+atc(Sindarin collective plural suffix)=Ithronath(Wizards)

(در این جا “جادوگران” «خردمندان»[۵] معنی می‌شود.)

 

مصراع یازدهم

به الفی (خط فارسی) آن گیل دین نا-دوئت دی-دانت،
به الفی (خط انگلیسی) An gîl dîn na-dúath di-dhant,
ترجمه به فارسی زیرا که ستاره‌ی درخشانش در تاریکی افتاد،
توضیحات آن=An=برای=For

 

گیل=Gîl=ستاره=Star

 

دین=Dîn=درخشش=Sparkle

دین(Dîn) جهش نرم[۴](تضعیف) تین(Tîn) است

 

نا-دوئت=Na-dúath=در-تاریکی=To-darkness

نا(در)+دوئت(تاریکی)=نا-دوئت(در تاریکی)

Na(To)+Dúath(Darkness)=Na-dúath (To-darkness)

 

دی-دانت=Di-dhant=سقوط،افتادن=Down-fel

دی(پایین)+دانت(سقوط)=دی-دانت (سقوط،افتادن)

Di(Under)+Dhant(Fall)=Di-dhant (Down-fell)

 

مصراع دوازدهم

به الفی (خط فارسی) وی موردور، اِناس کائدا گوات
به الفی (خط انگلیسی) vi Mordor, ennas caeda gwath.
ترجمه به فارسی در موردور،آنجا که آرمیده‌اند سایه‌ها
توضیحات وی=vi=در=In

 

موردور=Mordor=سرزمین تاریک=Dark land

مور(تاریک)+دور(سرزمین)=موردور(سرزمین تاریک)

Mor(Dark)+Dor(Land)=Mordor(Dark land)

 

اِناس=Ennas=آنجا=There

 

کائدا=Caeda=آرمیده‌اند=To lie

 

گوات=Gwath=سایه=Shadow

 

پاورقی بررسی خط به خط شعر ای لانت گیل‌-گالاد

[۱] توجه کنید که شعر به زبان سینداری (الفی بلریاند) است نه زبان کوئنیا (الفی برین). پس از حکم ممنوعیت تکلم به کوئنیا توسط شاه تین‌گول الف‌ها در سرزمین میانه غالبا به این زبان تکلم می‌کردند. زبان کوئنیا در دوران دوم و سوم در سرزمین میانه تقریبا منسوخ شده بود.

مثال:

کوئنیا: نولدولانته=سقوط نولدور

سینداری: ای لانت گیل-گالاد= سقوط گیل-گالاد

[۲] در ترجمه‌ی اول به سینداری عنوان شعر به صورت ای لانت گیل-گالاد نوشته شده است اما در ترجمه دوم به صورت دانت گیل-گالاد، که البته هر دو به معنای سقوط گیل-گالاد هستند اما به نظر من نسخه‌ی اول زیباتر بود و به همین دلیل آن انتخاب کردم.

[۳] اشاره به قلمرو شاه برین گیل‌-گالاد دارد از دریای بزرگ تا کوهستان مه.

[۴] تضعیف یا lenition فرایندی است که طی آن یک صدا به صدایی با درجه گرفتگی یا دیرش کمتر تبدیل می‌شود.

مثال:

بدو گفت رستم که ای پهلوان      تو از من مدار ایچ رنجه روان

در این بیت، کلمهی «ایچ» /ič/ دارای همخوان تهی بوده و امروزه به صورت «هیچ» و با درج همخوان/h/تلفظ میشود.

[۵] اشاره به خردمندان بزرگ دوران سوم دارد یعنی گیردان، گالادریل، گلورفیندل، الروند، سارومان و گندالف.

مقایسه ای لانت گیل‌-گالاد با متن انگلیسی در کتاب و ترجمه‌های فارسی آن

مقایسه شعر «ای لانت گیل‌-گالاد» (سقوط گیل-گالاد) با متن انگلیسی در کتاب و ترجمه‌های فارسی آن

برای دیدن تصویر در اندازه بزرگ کلیک کنید

نحوه جمع بستن در زبان های الفی

این مقاله خلاصه ای از مطالب موجود در تالار شورای ماهاناکسار است. برای اظهار نظر پیرامون موضوع و نیز اطلاعات بیشتر پیرامون نویسندگان اصلی متن به پیوند زیر مراجعه کنید.

فرق والا و والار – جمع در کلمات تالکین؟

(جمع آوری و تنظیم توسط «تضاد»)

جمع بستن در زبان کوئنیا

کلمات در این زبان چهار صیغه‌ی شمارشی مفرد، مثنی، جمع، و بخش از جمع دارند و به سه روش جمع بسته می‌شوند:

۱- اضافه کردن حرف r به انتهای کلماتی است که به واکه (مصوت) ختم می‌شوند. مثلاً جمع آلدا (به معنی درخت) آلدار خواهد بود. یا برای جمع بستن مایا حتماً باید گفت مایار و صورت جمع (tië) به معنی راه (tier) خواهد بود و الخ.

۲- جایگزینی حرف ë با i که مربوط می‌شود به آن دسته از کلمات که به حرف ë ختم شده باشند. ولی کلماتی که پیش از ë واکه داشته باشند (در اصل در انتها به دو واکه‌ی پشت سر هم ختم شوند) از این قاعده مستثنی خواهند بود. برای جمع بستن این گروه از کلمات از روش اول استفاده می‌شود. مثلاً جمع lambë به معنی زبان، lassë خواهد بود و جمع lambi به شکل lassi به کار می‌رود.

۳- به انتهای تمام واژه‌های مختوم به بی‌واک (حروف صامت) حرف i اضافه می‌کنیم و تغییر دیگری اعمال نمی‌شود. مثلاً آران (شاه) می‌شود آرانی.

جمع بستن در گویش سینداری

۱- اگر حرف a در هجای پایانی کلمه‌ی مفرد باشد، در حالت جمع به ai تبدیل می‌شود و در سایر هجاها نیز به حرف e تغییر می‌کند. مثال: barad به معنی برج به beraid تبدیل می‌شود. پس جمع آران (شاه) اراین خواهد بود.

۲- حرف e در هجای پایانی کلمه به i تبدیل شده و در هجاهای دیگر کلمه، به صورت اول باقی می‌ماند. مثال: edhel(الف) به edhil تبدیل می‌شود.  به طبع، جمع هِن (کودک)، هین خواهد بود.

۳- حرف i همواره بدون تغییر باقی می‌ماند. صورت جمع Ithil (ماه) همان کلمه خواهد بود.

۴- حرف o در هجای پایانی به حرف y تبدیل می‌شود و در سایر هجاها به حرف e تغییر می‌کند. مثال: orod (کوه) تبدیل می‌شود به eryd که به معنی کوهستان‌ یا کوه‌ها خواهد بود.

۵- حرف u کوتاه مانند u در put انگلیسی، در هر هجایی که باشد به y تبدیل می‌شود. مثال: tulus (درخت سپیدار)،tylys. اما حرف u کشیده، مانند oo در too انگلیسی، اگر در هجای پایانی باشد با ترکیب ui جایگزین می‌شود. مثال: dûr (تاریک) به صورت duir جمع بسته می‌شود.

۶- حرف y همواره شکل خود را حفظ می‌کند و فرم مفرد و جمع آن یکی است. مثال: ylf (نی نوشیدنی)

۷- ترکیب io به حرف y تبدیل می‌شود. مثال: thalion (قهرمان) thelyn می‌شود که تغییر در واکه‌ی هجای اول آن، طبق قاعده‌ای که در قانون شماره‌ی یک آمده انجام شده است.

۸- صدای ترکیبی au با oe جایگزین می‌شود. مثال: draug (گرگ) به صورت droeg جمع بسته می‌شود.

۹- ترکیب ie به حرف i تبدیل می‌شود. مثال: miniel به minil. که طبق سانون شماره‌ی سه، واکه‌ی هجای نخست تغییر نمی‌کند.

۱۰- مابقی مصوت‌های ترکیبی تغییری نمی‌کنند: aew شکل خود را حفظ می‌کند.

نکته:

۱- طبیعتاً ترکیب قوانین فوق نیز معتبر است. جمع anon به معنی دروازه طبق دو قانون یک و چهار ennyn خواهد بود و کشل جمع pennas به معنی تاریخ، با ترکیب قواعد یک و دو، pennais خواهد بود.

۲- هنگامی که حرف تعریف in (برابر با the انگلیسی) پیش از صورت جمع یک کلمه بیاید، در موارد متعددی تغییراتی (تبدیل و یا موتاسیون غنه‌ای) در خود این حرف تعریف و هم‌خوان‌ها (مصوت‌ها)ی نخستین کلمه‌ی جمع بسته شده رخ می‌دهد که در این جا مجالی برای باز کردن آن نیست و تنها به ذکر یک مثال بسنده می‌کنیم: طبق قاعده‌ی شماره‌ی یک، صورت جمع tawar به معنی جنگل، tewair خواهد بود اما اگر حرف تعریف بر سر آن بیاید، به جایin tewair، طبق اصل بالا، I thewair خواهیم داشت که به معادل the forests انگلیسی است.

۳- نه در گویش کوئنیا، و نه در گویش سیندارین، جمع مکسر وجود ندارد.

 

آموزش خواندن و نوشتن کوئنیا

تالیف و ترجمه: «محمد مهدی مهرنگار (۳DMahdi)»

کوئنیا (Quenya)
«کوئنیا» زبان الفهای آمان بود که نولدور آنرا با خود به سرزمین میانه آوردند. کوئنیا در طول زمان از دوران اول تا سوم دستخوش تغییرات زیادی شده است و صدای برخی از «تنگواها» در دوران اول و سوم تغییر کرده اند برای مثال th به s تبدیل شده است. در مورد کوئنیای کلاسیک اطلاعات چندانی در دسترس نیست و فقط در ضمیمه ارباب حلقه ها توضیح داده شده است اما مثال های بیشری از کوئنیای جدید موجود است و تقریبا تمام نوشتارهای کوئنیایی که توسط هواداران در اینترنت قرار داده شده کوئنیای جدید هستند. بنابراین در این مقاله کوئنیای جدید را آموزش می دهیم. برای راحتی در این مقاله به کوئنیایی که در دوران اول استفاده میشده «کوئنیای کلاسیک» و به کوئنیای جدید صرفا «کوئنیا» می گوییم.
زبان کوئنیا، تنها یک مُد نوشتاری دارد که به آن «مُد کوئنیا» می گویند. این مُد از نوع «مُدهای ته تار» می باشد به این معنی که مصوت ها بوسیله «ته تار»ها (tehtar) بر روی «تنگوا»ها (tengwar) نوشته می شوند.
صامت ها:
در زیر لیست صامت ها را در این مُد ملاحظه می کنید:

توضیحات روی شکل:
(note 1): در کوئنیای کلاسیک دارای مقداری برابر th بوده اما در حال حاضر نمایانگر s هایی است که از تبدیل th بوجود آمده اند.
(note 2): مقدار قدیمی این تنگوا kh بوده است (در kharma) اما بعد ها kh به h تغییر پیدا کرد (مثل aha) اما اگر بعد از آن حرف t قرار بگیرد همچنان مانند kh تلفظ می شود مثل ehtelë
(note 3): در کوئنیای کلاسیک دارای مقدار ng بوده است (در ngoldo) در کوئنیا ng به n تبدیل شده و این تنگوا بدون استفاده است.
(note 4): در کوئنیای کلاسیک دارای مقدار ngw بوده که در کوئنیا به nw تغییر پیدا کرده است.
(note 5): قاعده R در این مُد نیز رعایت می شود.
(note 6): این تنگوا به تنهایی استفاده نمی شود و فقط به عنوان حامل برای مصوت y کاربرد دارد.
(note 7): این تنگوا در هر دو فرم کوئنیا مقدار w دارد گرچه در کوئنیای جدید w ابتدای کلمات به v تبدیل شده اما بازهم برای نشان دادن v هایی که از تبدیل w بوجود آمده اند هم استفاده می شود.
(note 8): این دو تنگوا در اصل مقدار z داشتند اما زمانی که z به r تبدیل شد مقدار ss به آنها داده شد.
(note 9): در کوئنیای کلاسیک دارای مقدار hy در hyarmen بود. اما در کوئنیا hy به h تغییر پیدا کرد. H در ابتدا با تنگوا دیگری (note 10) نمایش داده میشد اما بعدها با این تنگوا نمایش داده شد.
(note 10): این تنگوا در ابتدا برای نمایش h به کار رفت اما زمانی که مقدار h به تنگوا دیگری(note 9) داده شد این تنگوا بی استفاده ماند اما در دوران سوم برای نمایش صامتی که تلفظ نمی شود بکار گرفته شد مثل hrive

مصوت ها:
در شکل زیر لیست مصوت ها را مشاهده می کنید:

(note 1): این مصوت به طور تصادفی توسط تالکین استفاده میشده در برخی مواقع این مصوت و در برخی مواقع از مصوت بالایی برای نشان دادن مصوت y استفاده شده است.
برای مصوت های مرکب نیز از این علائم استفاده می شود:

بر خلاف «مُد اصیل انگلیسی» در این مُد مصوت ها روی حرف قبلی نوشته می شوند. دلیل این کار این است که در کوئنیا بیشتر کلمات به مصوت ختم می شوند و با این روش نیازی به استفاده از حامل برای قرار دادن مصوت در انتهای کلمات نخواهد بود.

مصوت بلند یا با حامل بلند نوشته می شود یا با تکرار مصوت به جز مصوت a که فقط با حامل بلند نشان داده می شود (چون به فضای زیادی روی تنگوا نیاز خواهد داشت).

برای نشان دادن صامت های تکراری پشت سر هم زیر آن تنگوا خط کشیده می شود. تنها مورد استثناء ss است که با تنگوا مخصوص به خود نشان داده خواهد شد.

قاعده R در این مُد استفاده می شود. اگر بعد از R مصوت قرار بگیرد از romen استفاده می شود اما اگر بعد از آن مصوت نباشد یا r در آخر کلمه باشد از تنگوا دیگر استفاده خواهد شد.

در هنگام نوشتن باید دقت کرد که حروف مرکبی را که برای آنها تنگوا مخصوص وجود دارد را جداجدا ننویسیم:

در کوئنیا دو حرف r و L برخی مواقع در ابتدای کلمات تلفظ نمی شوند که همانطور که در (note 10) گفته شد با تنگوا مخصوص نشا
ن داده می شوند.

باید توجه داشت که حروف d و b و g به صورت منفرد در کوئنیا وجود ندارد و فقط در ترکیب با سایر حروف نوشته میشوند (مثل nd, nt, mb, ng, …) و j نیز به کلی در این زبان وجود ندارد. بنابراین نمیتوان زبانهای دیگر را با این مُد نوشت.
در شکل زیر تغییرات انجام گرفته در کوئنیای کلاسیک را مشاهده می کنید:

و در نهایت نمادگزاری در این مُد:

مثال هایی از این مُد:
قسمتی از شعر ناماریه به همراه بازنویسی آن:

متن کامل شعر ناماریه:


پی نوشت:

از این برنامه هم میتوانید برای عددنویسی استفاده کنید: Quenya Numbers. و برای نوشتن به تنگوار نیز می توانید از برنامه ی Yatt استفاده کنید، برنامه را از اینجا دانلود کنید، اما قبل از اجرای برنامه باید فونتهای تنگوار را در سیستم خود نصب کنید، که می توانید آنها را از این صفحه دانلود کنید. (برای دیدن لینک دانلود، عضویت و ورود به سایت الزامی می باشد)

نحوه استفاده از برنامه:

بعد از نصب فونتها برنامه را اجرا کنید از نوار ابزار دکمه Load Tengwar Mode را بزنید و از پوشه modes مُد مورد نظر را انتخاب کنید. متن را در سمت چپ بنویسید و دکمه  Transcribe to Tengwar را فشار دهید تا متن شما به تنگوار بازنویسی شود.

آموزش خواندن و نوشتن تنگوار

تالیف و ترجمه: «محمد مهدی مهرنگار (۳DMahdi)»

در باب حروف فئانوری:

حروف صامت «تنگوار» (Tengwar و در حالت مفرد: Tengwa) نام دارند که از ۲۴ حرف اصلی و چندین حرف فرعی تشکیل شدهاند. این ۲۴ حرف به صورت جدول ۴ در ۶ مرتب میشوند که به هر ستون «تمار» (Témar) و به هر سطر «تیلر» (Tyeller) گفته میشود. برای تلفظ حروفی که در هر ستون قرار دارند از یک قسمت دهان استفاده میشود.  ستون ۱ و ۲ معمولا برای نمایش حروف دندانی و لبی ستون سوم برای حروف کامی و ستون چهارم برای حروف کامی و حلقی بکار میرود. همچنین حروف هر سطر دارای روش ایجاد صدای یکسان هستند، سطرهای ۱و۲ برای حروف انسدادی، سطرهای ۳ و ۴ برای حروف سایشی، سطر ۵ برای حروفی که در بینی ایجاد میشوند و سطر ششم برای حروف شبه مصوت بکار میرود. در شکل زیر حروف اصلی را به همراه نام و ترجمه نام آنها میبینید:

در شکل زیر حروف فرعی را مشاهده می‌کنید که نظم خاصی ندارند:

همه حروف اصلی از دو قسمت تشکیل شده اند:

۱-ساقه (Telco)

۲-کمان (Lúva)

حروف «فئانوری» دارای انعطاف زیادی بود و اکثر اقوام سرزمین میانه از آن برای نوشتن زبان خود استفاده میکردند و آنرا بر اساس زبان خود تغییر میدادند به این ترتیب مُدهای متفاوتی از این حروف بوجود آمد که به دو دسته کلی تقسیم میشوند:

۱- مُدهایی که در آن مصوتها را بالا یا پایین «تنگوا» قرار میدهند و به آنها مُد «تهتار» (Tehtar) گویند.
۲- مُدهایی که در آنها مصوتها دارای حروف مجزا بوده و در کنار دیگر «تنگوار» نوشته میشوند و به آنها مُد «کامل» گویند.

مُد اصیل انگلیسی (Original Mode for English):
به نظر من مُدهای «ته تار» از مُدهای کامل زیباتر هستند. مُدی که بیشترین کاربرد را دارد و در سه گانه ارباب حلقه ها از آن استفاده شده مُد «اصیل انگلیسی» (Original Mode for English) نام دارد. این مُد از نوع مُدهای «ته تار» بوده و تالکین از آن در کتابهای خود استفاده کرده است.
در شکل زیر حروف صامت این مُد را به همراه مثال میبینید:

توضیحات روی شکل:

(Note 1): در ابتدا دارای مقداری برابر khw در quenya بود اما در انگلیسی برای q/kw در queen بکار میرود. این «تنگوا» به ندرت برای hw بکار میرود زیرا یک حرف فرعی برای این مصوت وجود دارد.

(Note 2): در ضمیمه ارباب حلقه ها هیچ تمایزی بین gh در ghost, enough و  bought قائل نشده است.

(Note 3): قاعده R همواره در این مُد رعایت میشود. اگر بعد از R حرف مصوت قرار گیرد از حرف فرعی و اگر بعد از آن حرف صامت قرار گیرد یا R در آخر کلمه باشد از حرف اصلی استفاده میشود؛ مثل: «تورامبار»

(Note 4): هیچ مثالی از این حروف در دست نیست و مقدار آنها از ضمیمه ارباب حلقه ها برداشته شده.

(Note 5): فقط در ضمیمه ارباب حلقه ها.

(Note 6): فقط در نامه تالکین به Hugh Brogan.

مصوتها:

در این مُد مصوتها روی حرف صامت بعدی قرار میگیرند و اگر در آخر کلمه بودند روی حامل کوتاه یا بلند نوشته میشوند:

=”text-align: justify;” mce_style=”text-align: justify;”>حامل بلند زمانی استفاده میشود که مصوت باند بوده یا دوبار تکرار شده باشد مانند book. به جای حامل بلند میتوان از تکرار «ته تار» استفاده کرد:

روی هر «تنگوار» فقط یک «ته تار» میتوان قرار داد مگر اینکه آن مصوت پشت سر هم تکرار شده باشد.

اگر دو مصوت غیر تکراری پشت سر هم قرار گیرند اولی روی حامل کوتاه و دومی روی «تنگوار» بعدی میشود. مثل Feanor :

اگر e در آخر کلمه قرار گیرد با یک نقطه در زیر «تنگوار» قبلی نشان داده میشود:

اگر یک حرف صامت دوبار پشت سر هم تکرار شود فقط یکبار نوشته میشود و زیر آن «تنگوا» یک خط کشیده میشود:

حروف S و Z را می توان به شکلی نوشت که «تهتار» روی آنها یا داخل آنها قرار گیرند:

اگر M قبل از حروف P و B و همچنین N قبل از T و D قرار گیرند به جای M و N یک خط خمیده روی «تنگوا»ی بعدی قرار میدهند:

اگر S در آخر کلمه قرار گیرد به شکلهای متفاوتی نوشته میشود مانند زیر:

حرف X در این مُد «تنگوا»ی مخصوص به خود ندارد و از کنار هم قرار گرفتن دو حرف KS بوجود می آید:

و در انتها نمادگذاری در این مُد:

آموزش این مُد به اتمام رسید دو نمونه متن را به همراه بازنویسی آنها به انگلیسی در زیر می بینید.

نمونه اول:

و بازنویسی آن:

نمونه دوم:

و بازنویسی آن:

عددنویسی

عددنویسی در زبانهای الفی به دو روش انجام میشده:

۱-قرار دادن نقطه یا خط بر روی حروف ۲۴ گانه بیانگر عدد متناظر با آن حرف خواهد بود:

با این روش فقط اعداد ۱ تا ۲۴ را میتوان نوشت و برای شمارهگذاری در لیستها و غیره کاربرد داشته است.

۲-با استفاده از ارقام.

اِلفها دو سیستم عددنویسی داشتند یکی سیستم دهدهی مثل ما و دیگری سیستم عددنویسی در مبنای ۱۲.

ارقام را در شکل زیر می بینید:

شکلهای دومی که برای اعداد ۱۰ و ۱۱ نشان داده شده فقط در یک نمونه دیده شده اند (نسخه سوم نامه شاه) و در بقیه موارد از رقم اصلی استفاده شده است.

برای اینکه این ارقام با حروف اشتباه گرفته نشوند روی ارقام نقطه یا خط (و نه هر دو با هم) قرار می دهند. (اگر عدد در مبنای ۱۲ نوشته شده باشد نقطهها در زیر ارقام قرار داده میشوند)

مثال: ۳DMahdi برای اینکه عدد ۳ با ng اشتباه گرفته نشود روی آن نقطه قرار میدهند (که البته باز هم ممکن است با ing اشتباه گرفته شود)

نکته مهم این است که در این روش عدد نویسی رقم با ارزش کمتر بر خلاف سیستم عددنویسی ما در سمت چپ نوشته میشود برای مثال اگر بخواهیم عدد ۵۲۳۶ را بنویسیم ابتدا باید آنرا معکوس کرده (۶۳۲۵) و بعد بنویسیم.

اما برخی از نویسندگان این قانون را رعایت نمیکنند و مانند سیستم خودمان عدد را مینویسند.

در عددنویسی در مبنای ۱۲ برای رفع این مشکل زیر رقم با ارزش کمتر یک دایره توخالی قرار میدهند.

مثال: برای نوشتن عدد ۸۴۸۷ در مبنای ۱۲ داریم ۸۴۵۷=۴AB3 که معکوس آن میشود: ۳BA4

پی نوشت:

از این برنامه هم میتوانید برای عددنویسی استفاده کنید: Quenya Numbers. و برای نوشتن به تنگوار نیز می توانید از برنامه ی Yatt استفاده کنید، برنامه را از اینجا دانلود کنید، اما قبل از اجرای برنامه باید فونتهای تنگوار را در سیستم خود نصب کنید، که می توانید آنها را از این صفحه دانلود کنید. (برای دیدن لینک دانلود، عضویت و ورود به سایت الزامی می باشد)

نحوه استفاده از برنامه:

بعد از نصب فونتها برنامه را اجرا کنید از نوار ابزار دکمه Load Tengwar Mode را بزنید و از پوشه modes مُد مورد نظر را انتخاب کنید. متن را در سمت چپ بنویسید و دکمه  Transcribe to Tengwar را فشار دهید تا متن شما به تنگوار بازنویسی شود.

زبانهای آردا

«… زبان او و طنین شفاف صدایش شکی در دل های آنان باقی نگذاشت: سوار از مردمان الف بود. هیچ کس از ساکنان جهان پهناور چنین صدای دلنشینی نداشت…»
لیست زبانهای تالکین:
  1. پیش از دوره اول
  2. دوران اول
  3. دوران دوم
  4. دوران سوم

خواندن و نوشتن:

قواعد زبانهای الفی:

پیش از دوره اول:

  • الفی معمول (Common-Elvish):

به زبانی اطلاق می شود که توسط الف ها در زمانی که نخست در «سرزمینهای بزرگ»پدید آمدند، قبل از رسیدن به
«والینور» استفاده می شد. البته مدارک زیادی از این زبان در دسترس نیست، اما چیزهای زیادی از اطلاعات داده شده می توان استنباط کرد.

  • الفی اولیه (Proto-Elvish):

نامی برای حالت تغییر شکل گرفته ای از این زبان است. و شمال گویشهای لمبرین (Lemberin) و آواری (Avarin) می شود. در اصل تالکین این زبان را برای الف های اورومه می خواست، و به همین دلیل قرار بود این زبان جزوی از زبان «والار» باشد. اما سرانجام تالکین نظر خود را تغییر داد و تبدیل به زبان الف های اولیه و زبانی جدا از «والار» شد.
در ضمن عبارت Proto-Eldarin (اِلدارین اولیه) نیز برای این زبان استفاده می شود. چون دقیقا مشابه یکدیگر هستند و تنها تفاوتشان در این است که زبان اِلدارین اولیه گویشهای Lemberin و Avarian را ندارد. گویشهایی که تقریبا هیچ اطلاعاتی از آنان در دسترس نیست. در عوض مخفف های این دو زبان دقیقا شکل یکدیگرند و باهم اشتباه گرفته می شوند.

  • والارین (Valarian):

زبان والارها در والینور است. در حقیقت ممکن است حالتهای مختلفی از والارین وجود داشته باشد. چون کلمات استفاده شده در این زبان دقیقا مشابه زبانی به نام Mahal هستند که والار آئوله آنرا ساخته و به دورف ها تعلق دارد.

  • اِلدارین (Eldarin):

شامل چند زبان است که توسط الف های والینور استفاده می شده، مانند «لیندارین» یا «اینگویی کوئندیا» و «کوئنیای والینوری» که آخری تقریبا با زبان «کوئنیای استاندارد» فرق می کند. با این حال ممکن است که کلمه «اِلدارین» به زبانی اطلاق شود که توسط «اِلدار» ها استفاده میشده و در این صورت شامل زبان نولدورین (Noldorin) نیز می باشد.

  • زبان کوئنیا (Quenya):

این زبان در ابتدا توسط الف های والینور قبل از دوران اول استفاده می شده و از آن زمان تا به حال به همان صورت باقی مانده است: به عنوان زبانی ادبی-کتابی و تقریبا در همه جا.

  • تلرین (Telerin):

پیش از دوره اول توسط الف های آلکوالونده، در والینور استفاده می شده است. و ممکن است هنوز هم در آنجا یا در «بندرگاههای خاکستری» استفاده شود. این نام را برای زبان «تلرین» که در آمان «قلمرو قدسی» استفاده می شده به کار می بریم، اما این کلمه به گویشهای مختلفی از زبان بلریاند هم گفته میشود ، چون که توسط الف های «تلری» استفاده می شدند.

  • نولدورین قدیم (Old Noldorin)

احتمالا قبل از دوران اول استفاده می شده است، توسط الف های نولدور والینور، یا الف های ایلکورین از بلریاند. حتی قبل از دوره اول هم تو بلریاند از این زبان استفاده میشده است، چون «کرتاس دائرون» قبل از دوره اول خطی برای نوشتن این زبان ساخته است.
به نظر می آید تا زمانی که نولدورها زبان «وانیار» را ( هنگامی که در آمان بودند) به رسمیت نشناخته بودند، هردو گروه الف ها از این زبان استفاده می کردند.

دوران اول:

  • زبان کوئنیا (Quenya):

در بلریاند و در طی دوران اول نیز استفاده می شده است، و با وجودی که توسط «تینگول» -شاه الف های سیندار- صحبت کردن به این زبان ممنوع شد، اما به عنوان یک زبان خانگی نولدورها و زبان اصلی برخی از آدمیان (اداین) باقی ماند.

  • زبان ایلکورین-انواع لهجه ها (Ilkorin):

این زبانها توسط الف های ایلکورین در بلریاند دوره اول استفاده می شده و عبارتند از:

  1. ایلکورین (Ilkorin) – لهجه اصلی و کلی
  2. دوریاترین (Doriathrin) – لهجه ای که به صورت اختصاصی در منگروت استفاده می شده.
  3. دانیان (Danian) – که به آن «اوسیریاندب» هم می گویند، و توسط الف های سبز «اوسیریاند» استفاده می شده. (از لحاظ تاریخی ممکن است که این زبان به زبان «ناندورین» در دوره دوم و به زبان «سیلوان» در دوره سوم تغییر کرده باشد، اما هیچ مدرک زبانی در اختیار نیست.)
  4. فالاترن (Falathren) – توسط الف های ساحل «فالاس» در سواحل «بریتومبار» یا «اگلارست» و احتمالا در دهانه رود «سیریون» استفاده می شده. (تالکین از این زبان به عنوان جد زبانهای آلمانی یا هند-اروپایی یاد کرده.)
  • زبان نولدورین – انواع لهجه ها (Noldorin):

لهجه های نولدورین شامل چندین زبان مختلف می شوند که چندان ارتباطی با یکدیگر ندارند. زبان نولدورین توسط الف های «نولدور» در دوران اول در بلریاند استفاده می شده و ارتباط نزدیکی با لهجه های »ایلکورین» دارد:

  1. لهجه میتریم: توسط مردمان خاندان «فینگولفین»
  2. لهجه نارگوتروند: توسط مردمان خاندان «فینرود فلاگوند»
  3. لهجه گوندولین: توسط مردمان خاندان «تورگان»
  4. لهجه پسران فیانور و پیروانش
  5. لهجه مول-نولدورین یا خدمتکاران
  • لهجه لمبی (Lembi) :

این لهجه و لهجه های دیگر دارک-الف ها در بلریاند و قسمتهای شرقی آن، نیز نامهای مختلفی دارند اما از آنها اطلاعات کمی در دسترس است.

  • زبان تالیکسا (Taliksa):
زبان معمول خاندان آدمیان در بلریاند، در دوره اول است. اما به سرعت زبانهای «نولدورین» و «کوئنیا» جایگزین آن شدند. ممکن است که زبان «تالیکسا» شکل تغییر یافته زبان گوتیک قرون وسطی توسط خود تالکین باشد و استفاده اداین از این زبان با تاریخ اصلی تالکین از سرزمین میانه مطابقت می کند ، زمانیکه اداین از زبان ژرمنی استفاده می کردند. در ضمن تالکین دو زبان «مورک» و «ه-وندی» را نیز به وجود آورده است. این سه زبان ژرمنی، تالیکسا و مورک و ه-وندی، در دستور زبانهای تاریخی شرح داده شده اند اما فهرست لغاتشان هرگز منتشر نشده است. دو زبان آخری نیز با زبانهای انگلیسی قدیمی و اسکاندیناویایی قدیم مخلوط شده اند.
بعدها تالکین این ایده های خود را چنین زبانی برای اداین بلریاند بسط داد. دو زبان «هالادین» و «مالاچیان» هم در دوره اول پدید آمدند . ممکن است که اداین  زبانهایی را که با آن صحبت می کردند به عنوان یک «زبان دوم» به دورف های هم زمان خود منتقل کرده باشند.

  • زبان دورفی (Dwarvish)

این زبان نیز به مقدار کمی از «دورف های کوچک» در بلریاند در دوره اول دیده شده است.

  • زبان اورکی (Orkish)

این زبان نیز در دوره اول در بلریاند وجود داشته، در حالیکه اسامی بیشتر اورک به زبان الفی «سیندار» بوده است. حدااقل در مقابل الف ها چنین اسامی ای داشتند.

دوران دوم:

  • زبان کوئنیا (Quenya):

در دوران دوم توسط نولدورهایی که به تول-ارسیا بازگشتند استفاده می شده و هنوز نیز استفاده می شود.این نوع کوئنیای اولیه (که طرز نوشتن آن فرق می کند) در بخش فرهنگ لغت کوئنیا، در کتاب های «داستانهای گمشده» آمده است.

  • زبان کوئنیای نومه نوری (Numenorean Quenya):

نوعی از کوئنیا زبان ادبی خاندان نومه نورها در دوره دوم بود و برای همین از عبارت «کوئنیای نومه نوری» برای متمایز ساختن آن از دیگر شاخه های زبان کوئنیا استفاده می شود.
همچنین این زبان به عنوان زبان ادبی برتر توسط گیلگالاد و دیگر الف های نولدور در سواحل سرزمین میانه استفاده می شد، همینطور توسط کلبریمبور و نولدورهای اره گیون، الروند و خانواده اش در ریوندل، و گالادریال در لوتلورین.

  • زبان نومیش (Gnomish):

با اسم دیگر «گولدوگرین» در دوره دوم توسط نولدورهایی که به تول-ارسئا بازگشتند استفاده میشده، و با توجه به دیدگاه تالکین این یک حالت اولیه از زبان سیندار بوده است. از نظر زبان شناسی، این زبان بیشتر به لهجه های ایلکورین شباهت دارد تا به نولدورین یا به سیندارین (که در کتاب ارباب حلقه ها استفاده شده).به هرحال در بخشی از کتاب های «داستاهای گمشده» به این زبان اشاره شده است.

  • نولدورین (Noldorin):

در دوره دوم و سوم در سرزمین میانه استفاده می شده است.ممکن است که زبان معمول نولدورهای اره گیون، اهالی خاندان الروند و نیز دونه داین (در هردوی سرزمین های نومه نورها قبل از سقوط و پادشاهی آرنور در شمال و گوندور در جنوب) بوده باشد.
زبان نولدورین توسط دورف ها در دوره دوم زیاد استفاده می شده است. به خصوص در موریا، و می توان این زبان را در نقشه اصلی «تور» پیدا کرد که در «اره بور» ساخته شده.

  • ناندورین (Nandorin):

نام زبانی است که توسط الف های سبز در شرق کوههای مه آلود در دوران دوم استفاده می شده است.

  • آدوانیک (Aduanic):

در نومه نور در دوران دوم استفاده می شده، به خصوص در قشر پایین جامعه. به نظر می رسد که این زبان دارای فرمهای مختلفی باشد.این زبان قبل از نابودی نومه نور دوباره به سرزمین میانه بازگشت. و منبع بسیاری از لهجه هاست که به نام وسترون (Westron) شناخته شده اند و در اومبار، تارباد، گوندور و نقاط میانی آنها استفاده می شده اند.

  • زبان سیاه (The Black Speech):

سازنده آن والار ملکور بوده و در دوره دوم توسط سارون استفاده می شده و او بوده که آنرا تکمیل کرده. او میخواست این زبان را جایگزین زبان عمومی سرزمین میانه سازد.

دوران سوم:

  • زبان کوئنیا (Quenya):

در دوره سوم به عنوان زبان ادبی توسط الف هایی که در کرانه غربی زندگی می کردند و همینطور در ریوندل و لورین استفاده میشد. و هنوز نیز در بین دونه داین استفاده میشود، و نیز توسط برخی هابیت های تحصیل کرده.

  • زبان کوئنیای اِنتی (Entish Quenya):

به صورتی که در دوره سوم استفاده می شد ممکن است که بنوان آنرا یکی از شاخه های زبان کوئنیا به حساب آورد. به این دلیل که این زبان شامل بسیاری از لغات زبان کوئنیا می باشد که از زبانی که الف ها به ایشان آموختند برداشته اند.
انت ها همچنین زبانی مخصوص به خود داشتند به نام «انتی» که کس دیگری نمیتوانست آنرا بیاموزد. درختهای فنگورن حتی زبان «وسترون» نیز بلد بودند و ممکن است که سیندارین یا حتی ایلکورین را نیز آموخته باشند.

  • سیندارین (Sindarin):

در دوران سوم در سرزمین میانه استفاده می شد. این زبان ، زبان معمول اهالی خانه الروند بود و نیز زبان دونهداین در گوندور و آرنور. ممکن است زبان خانگی شاه «تراندویل» پدر لگولاس از سیاه بیشه هم باشد.

  • زبان سیلوان – لهجه ها (Silvan):

لهجه های زبان سیلوان در دوره سوم توسط الف های لورین و سیاه بیشه استفاده می شده. زبان الف های سیاه بیشه را به اصطلاح لهجه الف های بیشه می گویند.

  • وسترون (Westron):

زبان معمول فانیان در دوره سوم بود، و لهجه های آن در بین اهالی گوندور، بری، و دیگر مکانها استفاده می شده است. این زبان، دستور زبان قابل توجهی دارد، که هنوز منتشر نشده است و لغات کمی دارد که اکثرشان منتشر شده اند. لهجه های منحصر به هر منطقه عبارتند از :

  1. روهانیش: زبان روهیریم ها و مردمان روهان (دارای دو فرم «قدیم» و «متداول»)
  2. هابیتیش: زبان هابیت ها در هردو قسمت شایر و استورس.
  3. دالیش: که تنها کلمه «تراگو» از این زبان شناخته شده ، که نام اصلی «اسماگ»-اژدهای طلایی- بوده است.
همچنین زبان وسترون زبان متداول دورف ها در دوران سوم بود، و اورک ها در موقع لزوم از آن با لهجه ای تقریبا «خشن» استفاده می کردند.
زبانهای دیگر فانیان در دوره سوم (که اطلاعات چندانی از آنان در دسترس نیست) :

  • پیش-نومه نوری (Pre-Numenorean):

که در حقیقت پیش زمینه زبان وسترون بود، و در منطقه هایی اطراف اردنیمرایس استفاده می شده است.

  • زبان دانلندینگ ها (Dunlending):

در شرق و جنوب کوه های مه آلود استفاده می شد.

  • زبان هارادریم ها (Haradrim):

در جنوبی ترین نقاط گوندور استفاده می شد.

  • زبان دروگ ها (Drugs):

که در دوران اول نیز همانند دوره سوم، و در حوالی اردنیمراس استفاده می شده. توسط آدمیانی که زمانی از مردمان نومه نور بودند و از خاندان هالت.

  • زبان دورفی (Dwarvish):

با اسم مخفی«خازادول». زبان آسانی نیست، اما کلمات آن از دوره اول در بلریاند استفاده می شده. و از دوره سوم توسط دورف های «دراز ریش» در بسیاری از مکانهای سرزمین میانه استفاده شده. این زبان یک زبان خصوصی است و به نظر می آید فقط دورف ها آنرا بلدند. تنها استثناها گندالف و گالادریل هستند.

  • زبان اورکی -یا زبان سیاه پست تر (Orkish):

در دوره سوم توسط گروههای مختلف اورک ها مخصوصا اورک ها موریا، ایزنگارد، و موردور استفاده می شده. گفته شده که این زبان دارای لهجه های زیادی نیز می باشد.