امروز داشتم به قطعه ی khazad-dum از موسیقی متن فیلم گوش میکردم(اگر فرصت شد راجع بهش در "موسیقی فیلم" صحبت میکنیم)که به ذهنم رسید چی باعث میشه که زبان های مختلف آردا،حتی بدون اینکه متوجه معنیش بشم برام یه بار احساسی داره.مثلا هر شعری که به زبان سیندارین یا خزدول باشه،خود به خود حال و هوای اون نژاد رو هم به همراه داره.
این کاملا با تفاوتی که بین زبانهای دنیای خودمون قائل میشیم فرق داره.درسته که من وقتی مثلا عربی میشنوم یه پیش زمینه ای وارد ذهنم میشه،اما این ناشی از برخوردهای قبلی من با این زبانه.اما زبانهای آردا فی نفسه حامل احساس قوم خودشونند.مثل لطافت زبان الفها،صلابت زبان دورفها و یا خشونت black speech.
حتما دیدید که یکی از مشخصه های هر زبانی درصد فراوانی حروف مختلف اون زبانه که کاربردهای زیادی مثلا در رمزنگاری،طراحی کیبورد و ... داره.
به نظر میرسید که این ویژگی زبانهای آردا به نوعی به واج آرایی مربوط بشه.برای همین دنبال همین مشخصه برای زبانهای آردا گشتم.خوشبختانه برای زبان سیندارین چنین تحلیلی وجود داشت:
همچنین به تفکیک صامت و مصوت:
همونطور که دیده میشه بیشترین استفاده از صامتهای n,r و l شده.در حالی که در انگلیسی t و s در رتبه های اول و سوم قرار دارند.درصد استفاده از s تقریبا نصف انگلیسیه.درصد استفاده از مصوتها هم 3 درصد بیشتره که البته میتونه ناشی از مصنوعی بودن زبان باشه(هنوز وارد گویش عامه نشده که کوتاه بشه)
در انگلیسی 62% حروف صدادار یا نیمه صدادار/آوادار(sonorant/semivowel)هستند.اما این عدد در سیندارین 72% ه.(شامل حروف n,r,l,m,w,r,j,l و حروف صدادار)
همین نکات کوچک با هم تاثیر زیادی در لطیف شدن آوای زبان سیندارین دارند.
متاسفانه در مورد زبان دورفها چنین چیزی پیدا نکردم.چون چنین تحلیلی به داده ی زیادی نیاز داره تا قابل اعتماد باشه و متن زیادی از خزدول موجود نیست.واسه همین خودم دست به کار شدم تا این آمار رو برای خزدول و black speech با منابعی که وجود داره به دست بیارم.
من برای محاسبه درصد فراوانی حروف یه برنامه کوچک نوشتم و از متن ترانه های فیلم به عنوان متن مرجع استفاده کردم که ترجمه اش رو آقای دیوید سالو انجام دادن و از دفترچه هایی استفاده کردم که جناب الوه در این پست قرار داده بودن.متاسفانه به متن دیگه ای دسترسی نداشتم و شاید بعدا جملاتی که تو تاپیک های آموزش زبان اومده رو هم اضافه کنم.اگه متنی از این دو زبان در اختیار دارین لطفا به من معرفی کنین تا اضافه کنم.چون در هر حال حاضر داده ها فقط شامل 197 حرف برای black speech و 401 حرف برای خزدول میشه .ضمن اینکه ماهیت ترانه ممکنه باعث تکرار برخی کلمات و خراب شدن آمار بشه.(من جمله های تکراری ترانه ها رو حذف کردم)
نتایجی که برای black speech بدست اومده:
l.
چیزایی که خیلی جلب توجه میکنه،استفاده زیاد از u و g و در درجه دوم b و hه که به مراتب از انگلیسی و سیندارین بیشتر بوده.سه صامت این لیست هیچکدوم در دسته صامتهای آوادار قرار نمیگیرند و جالب اینکه u بالاتر از a و e پرکاربردترین مصوته.کنار هم قرار دادن همین حروف به تنهایی برای ایجاد حس خشونت کفایت میکنه!
و اما خزدول که متنش شامل دو ترانه ی Durin's song و Balrog میشه.
همانطور که دیده میشه اینبار a با اختلاف پرکاربردترین مصوته.اما u همچنان حضور پررنگی داره.یه نکته جالب دیگه اینکه 3 رتبه اول در اختیار مصوت هاست.بیشتر از همه حضور k تو رتبه چهارم جلب توجه میکنه.تکرار زیاد k و d برای من همون حس صلابت رو ایجاد میکنه.
یک نکته جالب دیگه،اینکه تو این دو زبان عملا e نقشی نداره! که باعث میشه علیرغم استفاده زیاد از مصوتهای بلند،نسبت صامت به مصوت همچنان در حدود 60 به 40 بمونه.
در کل به نظر میرسه استاد تالکین یک واج آرایی سراسری تو زبانهایی که ساخته بوجود آورده.سوال که برای من ایجاد شده اینه که این زبانها قبل از ایده ی آردا به طور کامل ایجاد شده بودند و بعد به نژاد مناسب انتصاب داده شدند یا همزمان با داستان شکل گرفتند که تا این حد هماهنگی بین اونها وجود داره؟(به شخصه دوست دارم دومی درست باشه!)
ویرایش بعد از یک روز:یه متنی از آقای سالو دیدم که گفته بودن چون تالکین گرامری برای خزدول منتشر نکرده بود بیش از 90% این ترجمه ها از خودشه.خوشبختانه گفتند که علیرغم تفاوت زیادی که میتونه در واژگان و ساختار با زبان تالکین داشته باشه،از نظر ظاهری و آوایی شبیه اونه.که کار مارو راه میندازه.ضمنا اون سوال آخرو اگه یکی جواب بده جای دوری نمیره!
