جناب لرد الروند خدمت شما عرض سلام و خسته نباشید دارم
چند تا سوال در مورد دوبله دارم که فکر می کنم با توجه به اطلاعات خوبی که در این زمینه دارید بتونید پاسخ بدید.
اولین سوالم اینه که چرا چند سالی هست که خیلی از فیلم ها دو تا دوبله متفاوت دارند؟! یک دوبله برای صدا و سیما هست و یک دوبله هم برای شرکتهای خصوصی!
چرا اینها با هم قرارداد نمی بندند تا کارشون اینطوری تداخل نشه؟ مثلاً نمونه ی بارز دو دوبله ای بودن یک فیلم، می تونیم به دزدان دریایی کارائیب اشاره کنیم که هر چهار قسمتش دو دوبله متفاوت داشت! خیلی از فیلم های دیگه هم هستند که اینطوریه!
سوال بعدی اینکه دوبلورهای یک فیلم رو کی انتخاب میکنه و نقش ها رو بهشون میده؟ مثلاً در دوبله ارباب حلقه ها که به فرمایش شما از لحاظ کادر دوبلورها، به عنوان بهترین دوبله تاریخ سینمای ایران انتخاب شد، چه کسی این نفرات رو انتخاب کرد و چطوری نقش ها تقسیم شد؟
سوال دیگه اینکه، چطوری میشه که صدای دوبلورها اینقدر با حرکات لب بازیگر هماهنگه؟ اگه از اول تا آخر یک فیلم با دقت هم بخوایم به صحبت ها و حرکات لب بازیگر توجه کنیم، به قدری هماهنگه که به راحتی میشه فارسی رو لبخونی کرد و انگار بازیگر واقعاً داره فارسی صحبت میکنه! چطوری میشه؟
مورد دیگه اینکه، من شنیدم قبلاً یک موسسه خصوصی فیلم ها رو اول دوبله می کرد و بعد جاهایی که نیاز به سانسور داشت رو سانسور می کرد و بدین ترتیب نسخه اصلی در واقع دوبله فیلم کامل بود و اون نسخه ها قاچاقی و به صورت غیر قانونی در بازار هم وارد میشد! بعدها که قانون متوجه شد، در اونجا رو تخته کرد. آیا حقیقت داره؟
حقوق دوبلورها زیاد هست یا کم؟
و سوال آخر اینکه آیا شما خودتون هم کار دوبله انجام میدید؟
پیشاپیش از شما سپاسگزارم که جواب سوالاتم رو میدید
سلام دوست عزیز
در مورد سوال اول لازم به توضیح هست که بنده خودم به شخصه با این موضوع مشکل دارم و جزء کسانی هستم که به این روش انتقاد کردم.
در اواسط سال 76 ، شخصی مسؤولیت واحد دوبلاژ سیما رو بر عهده گرفت که به هیچ وجه برای این کار ساخته نشده بود! در اون زمان مؤسسات خصوصی که در زمینه ی دوبله فعالیت می کردند بسیار بسیار کمتر از الان بود!
مدیریت وقت، در یک اقدام نابخردانه تصمیم گرفت بدون هیچ طرح و برنامه ی قبلی، تمام دوبله ها رو به شرکت های خصوصی واگذار کنه! حتی جالبه بدونید در اون زمان، دوبله ی فیلم ها قبل از اینکه از تلویزیون پخش بشه، توسط ویدئو کلوپ ها منتشر و ارائه میشد! یعنی فیلم قبل از پخش از تلویزیون، در بازار موجود بود!!!!
با روی کار اومدن مدیر جدید و به دلیل علاقه و تعصبی که به هنر دوبله داشت، واحد دوبلاژ سیما به بهترین و پیشرفته ترین استودیوها و تجهیزات مجهز شد و اکثر دوبلورهایی که از صدا و سیما قهر کرده بودند برگشتند و در واقع همه ی دوبلورها مورد عزت و احترام زیادی قرار گرفتند.
خوب مسلماً در این شرایط شرکت های خصوصی دست از کار خود نمی کشند و به روند سابق ادامه میدند و نه تنها کار خود رو محدود نمی کنند بلکه روز به روز شاهد افزایش چنین مؤسساتی هستیم و همین امر باعث شده برای فیلم ها دو دوبله ی متفاوت داشته باشیم که بی تردید ناخوشایند هست!
راجع به سوال دوم باید عرض کنم که وقتی فیلمی برای دوبله و پخش و انتشار خریداری و تهیه میشه، مدیریت واحد دوبلاژ، دوبله ی این کار رو به یکی از مدیران دوبله(به تشخیص و انتخاب خودش) می سپره! شخص مدیر دوبلاژ، فیلم رو چند بار می بینه و بر اساس شخصیت ها و کاراکترهای فیلم و نوع صدای اونها، دوبلورهای مورد نیاز رو فرا میخونه!
البته باید به دو نکته هم اشاره کنم : ممکنه برای یک فیلم دوبلورهایی که انتخاب شدند، به قدری قدرتمند و حرفه ای باشند که خودشون در فیلم های دیگه مدیر دوبلاژ هستند! نمونه ی بارز چنین کادر قدرتمندی در فیلم ارباب حلقه ها دیده میشه . و نکته ی بعدی هم اینه که هر مدیر دوبلاژی معمولاً چند دوبلور ثابت در کادر خودش داره که همیشه و در تمام فیلم ها به هر طریق از اونها استفاده میکنه!
در واقع سلیقه و هنر مدیر دوبلاژ در انتخاب صداها واقعاً نکته ی مهمی در کیفیت و زیبایی دوبله هست.
در مورد این سوال که چطور صدای دوبلورها تا این حد با حرکات لب بازیگر همگون هست باید عرض کنم که این بر می گرده به هنر صدابردار! اگر فیلمی بهترین کادر دوبلور رو با بهترین ترجمه هم داشته باشه ، در صورتی که صدابردار کارش رو درست انجام نده، دوبله ی اون فیلم به طرز محسوسی افت خواهد کرد!
نمونه ی بارز این مسئله رو در ارباب حلقه ها، به خصوص در قسمت یاران حلقه می بینیم!
هماهنگی سینک ها و کار ریلیز هم جزء موارد حساسی هست که انجامش نیاز به دقت کافی و حوصله داره .
وقتی دیالوگ ها گفته شد ، نوبت به صداگذاری میشه. برای دوبله ی یک فیلم 90 دقیقه ای، معمولاً دو الی چهار روز زمان صرف ضبط دوبله میشود و یک الی دو روز هم برای صدا و موسیقی زمان گذاشته میشه.
کیفیت کار صدا گذاری، بستگی به موارد گوناگونی داره اما مهمترین نکته بحث باند هست!
اگر باند یک فیلم هم خریداری بشه ، کار صداگذاری یک روز زمان میبره ، اما گاهی باندها خریداری نمیشه ، در این صورت کار مشکلتر شده و کارهای فنی یک هفته زمان میبره. مثلاً حالتهای صدا مثل پیاده شدن از اسب یا صدای شمشیر یا صدای برخورد اجسام در فیلم هایی که بدون باند هستند شنیده نمیشه و این شخص صدابردار هست که باید باند سازی کنه و خوب مسلماً در این صورت، کار صدابرداری کیفیت لازم رو نخواهد داشت!
به هر حال صدا برداران ما افرادی خبره هستند و هماهنگی سینک ها و صدای زنده ی فیلم ها، بر این امر صحّه میذاره ؛ هرچند که ضعف هایی هم وجود داره!
در مورد سوال بعدی هم باید بگم که بله، چنین مؤسسه ای وجود داشت! البته این موضوع مربوط به سالها پیش هست و عمر چندانی هم نداشت! این مؤسسه با بکار گیری دوبلورهای معروف، فیلم ها رو به طور کامل دوبله می کرد! البته گفته میشه که هدف اصلی این مؤسسه، پخش فیلم در بازار ایران نبود بلکه بخاطر قراردادی بود که با شبکه های برون مرزی فارسی زبان بسته بود!
اتفاقاً در حال حاضر فیلمی در ایران وجود داره (اسم نمی برم ) ، که در واقع میشه گفت تنها نمونه ای هست که از اون قضیه باقی مونده!
معروف ترین دوبلورها و مشهورترین صداها در این فیلم حرف می زنند! گفته شده که در اون زمان برخی از دوبلورهای اون فیلم حتی تا 6ماه از کار تعلیق شده بودند و برخی دیگه با تعهد کتبی برگشتند سر کار!
در مورد حقوق دوبلورها باید عرض کنم که تا قبل از به وجود اومدن مؤسسات خصوصی دوبله، حقوقشون افتضاح پایین بود! وقتی مؤسسات به وجود اومدن، کمی اوضاع بهتر شد! در حال حاضر با توجه به فرمایشات مقام معظم رهبری مبنی بر توجه و ارزش نهادن به کار دوبلورها و با تأکید رئیس صدا و سیما و دلسوزی مدیر واحد دوبلاژ سیما، از لحاظ مادی توجه بیشتری به دوبلورها میشه اما به هر حال هنوز آنچنان که باید و شاید حمایت مالی نمیشند و در واقع دوبلوری یک شغل مستقل و مجزا نیست!
و در مورد سوال آخر هم باید عرض کنم که سه ، چهار سال پیش از طریق چند تا از دوستانم که در صدا و سیما هستند به بنده پیشنهاد شده بود که در واحد دوبلاژ سیما و در محضر اساتید مربوطه تست بدم! بنده هم به دلیل علاقه ای که داشتم این کار رو کردم و یکی از افتخارات بنده اینه که استاد منوچهر اسماعیلی و استاد نصرالله مدقالچی و استاد چنگیز جلیلوند که تست می گرفتند، صدای بنده رو پسندیدن اما متأسفانه یکی از شرایط کارآموزی و ادامه ی همکاری این بود که در طول هفته باید در دسترس باشم! یعنی اینکه باید وقتم رو صرف این کار می کردم؛ اما متأسفانه به دلیل بُعد مسافت و کمبود وقت، چنین چیزی میسر نبود! خوب حتماً قسمت نبود!
البته باید این نکته رو هم قید کنم که یه وقت فکر نکنید چه صدای فوق العاده ای دارم !!! نه، اینطورها هم نیست ؛ زمانی که به صورت عادی صحبت می کنم صدای منحصر به فردی ندارم اما خدا یک نعمتی به بنده داد و اون قابلیت انعطاف پذیری صدا هست! اگر اون تواشیحی که اول ماه رمضان در تاپیک گفتگوی عمومی گذاشتم رو شنیده باشید، اون صدای باريتون(Baryton) بنده هست که با صدای عادی من کمی متفاوته! صدای من در زمانی که بدون گرفتن تیپ صوتی و بدون تغییر پرده صحبت میکنم، تقریباً باس(Bass)هست!
برای مردها سه نوع صوت از لحاظ وسعت و جنسيّت وجود داره که هر فرد در حالت طبیعی فقط یکی از این سه نوع رو دارا هست :
1- تنور(Tenor) : به زيرترين نوع صداي مردان گفته ميشه
2- باريتون(Baryton) : صداي متوسط مردان را گويند
3- باس(Bass) : به بم ترين نوع صداي مردان گفته میشه
معمولاً صدای قریب به اتفاق مردها، باریتون هست، یعنی صدای متوسط مردانه!
خوشبختانه این نعمت به بنده داده شده که جنس صدای خودم رو به هر سه نوع این اصوات تغییر بدم! با وجود چنین نعمتی، هیچوقت دنبال خوانندگی نرفتم و فقط به تواشیح بسنده کردم!
إن شاء الله در آینده این توفیق رو داشته باشم که در کار دوبله هم شرکت کنم.
امیدوارم جواب همه ی سوالاتتون رو به طور کامل گرفته باشید.
موفق و مؤید باشید