• زبان کوئنیا (Quenya):

در دوره سوم به عنوان زبان ادبی توسط الف هایی که در کرانه غربی زندگی می کردند و همینطور در ریوندل و لورین استفاده میشد. و هنوز نیز در بین دونه داین استفاده میشود، و نیز توسط برخی هابیت های تحصیل کرده.

• زبان کوئنیای اِنتی (Entish Quenya):

به صورتی که در دوره سوم استفاده می شد ممکن است که بنوان آنرا یکی از شاخه های زبان کوئنیا به حساب آورد. به این دلیل که این زبان شامل بسیاری از لغات زبان کوئنیا می باشد که از زبانی که الف ها به ایشان آموختند برداشته اند.
انت ها همچنین زبانی مخصوص به خود داشتند به نام «انتی» که کس دیگری نمیتوانست آنرا بیاموزد. درختهای فنگورن حتی زبان «وسترون» نیز بلد بودند و ممکن است که سیندارین یا حتی ایلکورین را نیز آموخته باشند.

• سیندارین (Sindarin):

در دوران سوم در سرزمین میانه استفاده می شد. این زبان ، زبان معمول اهالی خانه الروند بود و نیز زبان دونهداین در گوندور و آرنور. ممکن است زبان خانگی شاه «تراندویل» پدر لگولاس از سیاه بیشه هم باشد.

• زبان سیلوان - لهجه ها (Silvan):

لهجه های زبان سیلوان در دوره سوم توسط الف های لورین و سیاه بیشه استفاده می شده. زبان الف های سیاه بیشه را به اصطلاح لهجه الف های بیشه می گویند.

• وسترون (Westron):

زبان معمول فانیان در دوره سوم بود، و لهجه های آن در بین اهالی گوندور، بری، و دیگر مکانها استفاده می شده است. این زبان، دستور زبان قابل توجهی دارد، که هنوز منتشر نشده است و لغات کمی دارد که اکثرشان منتشر شده اند. لهجه های منحصر به هر منطقه عبارتند از :

1. روهانیش: زبان روهیریم ها و مردمان روهان (دارای دو فرم «قدیم» و «متداول»)
2. هابیتیش: زبان هابیت ها در هردو قسمت شایر و استورس.
3. دالیش: که تنها کلمه «تراگو» از این زبان شناخته شده ، که نام اصلی «اسماگ»-اژدهای طلایی- بوده است.

همچنین زبان وسترون زبان متداول دورف ها در دوران سوم بود، و اورک ها در موقع لزوم از آن با لهجه ای تقریبا «خشن» استفاده می کردند.

 

زبانهای دیگر فانیان در دوره سوم (که اطلاعات چندانی از آنان در دسترس نیست) :

• پیش-نومه نوری (Pre-Numenorean):

که در حقیقت پیش زمینه زبان وسترون بود، و در منطقه هایی اطراف اردنیمرایس استفاده می شده است.

• زبان دانلندینگ ها (Dunlending):

در شرق و جنوب کوه های مه آلود استفاده می شد.

• زبان هارادریم ها (Haradrim):

در جنوبی ترین نقاط گوندور استفاده می شد.

• زبان دروگ ها (Drugs):

که در دوران اول نیز همانند دوره سوم، و در حوالی اردنیمراس استفاده می شده. توسط آدمیانی که زمانی از مردمان نومه نور بودند و از خاندان هالت.

• زبان دورفی (Dwarvish):

با اسم مخفی«خازادول». زبان آسانی نیست، اما کلمات آن از دوره اول در بلریاند استفاده می شده. و از دوره سوم توسط دورف های «دراز ریش» در بسیاری از مکانهای سرزمین میانه استفاده شده. این زبان یک زبان خصوصی است و به نظر می آید فقط دورف ها آنرا بلدند. تنها استثناها گندالف و گالادریل هستند.

• زبان اورکی -یا زبان سیاه پست تر (Orkish):

در دوره سوم توسط گروههای مختلف اورک ها مخصوصا اورک ها موریا، ایزنگارد، و موردور استفاده می شده. گفته شده که این زبان دارای لهجه های زیادی نیز می باشد.